فیروزه :

فیروزه چیست :

قبل از اینکه بخواهیم در مورد انواع فیروزه صحبت کنیم، باید بدانیم خود سنگ فیروزه چیست و چه مشخصاتی دارد. تا بعد متوجه تفاوت انواع این سنگ بشویم.

سنگ فیروزه، نوعی سنگ آذرین است که در مناطق آتشفشانی و اغلب در نزدیکی سطح زمین یافت می‌شود. درجه‌ی سختی این سنگ بین 5.5 تا ۶ در مقیاس موس است. یعنی تقریباً سختی قابل قبولی دارد. فیروزه به طور کلی از آلومينيم، مس، منگنز، اكسيد آهن و آب تشکیل شده است.

انواع فیروزه :

فیروزه در انواع مختلفی یافت می‌شود که هر کدام ویژگی‌های خاص خود را دارند:

فیروزه عجمی :

این نوع فیروزه دارای رنگ آبی یکدست و بدون رگه است و از ارزش بالایی برخوردار است. بسیاری از خریداران به دلیل ظاهر زیبا و کمیاب بودن، این نوع را انتخاب می‌کنند.

فیروزه شجری :

در این نوع، رگه‌ها و خطوط طبیعی روی سطح سنگ دیده می‌شود که جلوه‌ای خاص و منحصر‌به‌فرد به آن می‌دهد. برخی افراد فیروزه شجری را به دلیل طرح‌های طبیعی و جذاب آن ترجیح می‌دهند.

فیروزه سبز :

این نوع فیروزه به دلیل وجود عناصر خاص در ساختار خود، رنگی متمایل به سبز دارد و معمولاً ارزش آن نسبت به فیروزه آبی کمتر است.

نکات مهم هنگام خرید فیروزه :

در ابتدای مطلب هم گفتیم که سنگ فیروزه را بر اساس سه فاکتور رنگ، طرح و محل استخراج دسته‌بندی می‌کنند:

• رنگ: سنگ فیروزه طیف رنگی گسترده‌ای دارد و از آبی کمرنگ تا سبز پررنگ را شامل می‌شود. هر چه رنگ آبی فیروزه بیشتر باشد ارزش و قیمت آن بالاتر خواهد بود.
• شکل ظاهری: برخی از انواع فیروزه رگه‌هائی دارند که نوعی ناخالصی به‌شمار می‌آید. این در حالی است که برخی دیگر بافتی کاملاً صاف و یک‌دست دارند. مدل‌هایی که هیچ نوع شکستگی یا رگه در بافت خود ندارند، «فیروزه عجمی» نامیده می‌شوند و قیمت بالاتری نسبت به بقیه مدل‌ها دارند. به طور کلی، هر چه تراکم کریستال‌های تشکیل‌دهنده سنگ فیروزه بیشتر باشد، قیمت و بهای آن نیز بالاتر می‌رود زیرا نفوذپذیری کمتری دارد و دیرتر تغییر رنگ می‌دهد.
• محل استخراج: فیروزه در مناطق مختلف جهان یافت می‌شود. اما مهم‌ترین معادن آن در کشورهای ایران، تبت، آمریکا و مصر قرار دارد. در ایران نیز مهم‌ترین معادن فیروزه به شهرهای نیشابور، دامغان و کرمان تعلق دارد. با ارزش‌ترین فیروزه جهان، نوع نیشابوری آن است که در ایران استخراج می‌شود.

روش تشخیص فیروزه اصل :

در بالا توضیح دادیم که انواع سنگ فیروزه توسط بشر ساخته و به بازار عرضه می‌شود. به همین خاطر، مهم است که روش تشخیص فیروزه اصل را بشناسیم. اولین و راحت‌ترین روش تشخیص سنگ اصل این است که آن را از مراکز و فروشگاه‌های معتبر خریداری کنیم. اما به طور کلی، بر اساس رنگ و درجه‌ی سختی سنگ نیز می‌توانید اصل یا فیک بودن آن را تشخیص دهید.

رنگ سنگ فیروزه اصل به طور معمول کمی مات است. سنگ اصل با قرار گرفتن در زیر نور شدید، حرارت بالا یا در تماس با چربی دچار رنگ‌پریدگی می‌شود و ممکن است سفید شود. سنگ فیروزه اصل نباید نقاط سیاه و سفید داشته باشد.

از دیگر روش‌های تشخیص فیروزه‌ی طبیعی، توجه به پشت آن یعنی سنگ ماتریکس (سنگ چسبیده شده به پشت سنگ) آن است. به طور مثال، فیروزه‌های نیشابور به صورت تیره دیده می‌شوند.

همچنین برای تشخیص اصل بودن می‌توانید یک سوزن را روی سنگ فیروزه بکشید. اگر خطی روی فیروزه افتاد احتمالاً آن سنگ تقلبی است. اگر خراش ایجاد نشد فیروزه اصل است.

راهنمای نگهداری و تمیز کردن سنگ فیروزه اصل :

• بهترین روش برای تمیز کردن این سنگ قیمتی استفاده از محلول آب ولرم و صابون است.
• پس از شستن، بلافاصله سنگ را با پارچه بدون پرز خشک کنید تا لکه‌ی آب روی آن باقی نماند.
• به هیچ عنوان از بخار یا دستگاه‌های اولتراساند برای تمیز کردن فیروزه استفاده نکنید.
• از تمیزکننده‌های شیمیائی طلا و جواهر برای تمیز کردن سنگ فیروزه استفاده نکنید.
• فیروزه را از چربی، گرما و مواد شیمیائی دور نگه دارید.
• وقتی هوا خیلی سرد یا بیش از اندازه گرم و شرجی است، بهتر است طلاهای مزین به فیروزه را استفاده نکنید.

خواص فیروزه :

بسیاری از افراد علاوه بر زیبایی، به خواص معنوی و انرژی‌بخش فیروزه نیز اعتقاد دارند. از جمله خواصی که برای این سنگ بیان می‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ایجاد آرامش و کاهش استرس
• افزایش اعتماد به نفس
• جذب انرژی مثبت
• ایجاد حس تعادل و آرامش روحی
• استفاده به‌عنوان سنگ خوش‌یمن در فرهنگ‌های مختلف

البته این خواص بیشتر جنبه سنتی و فرهنگی دارند و نباید جایگزین توصیه‌های پزشکی شوند.

روش نگهداری از فیروزه :

فیروزه سنگی نسبتاً حساس است و برای حفظ زیبایی آن باید نکاتی را رعایت کرد. تماس طولانی‌مدت با مواد شیمیایی، عطر، مواد شوینده و حرارت زیاد می‌تواند به سنگ آسیب برساند.

بهتر است زیورآلات فیروزه را در جعبه‌ای جداگانه نگهداری کرده و هنگام استفاده از مواد آرایشی یا شوینده آن را از دست خارج کنید. تمیز کردن سنگ با یک پارچه نرم و خشک نیز به حفظ درخشندگی آن کمک می‌کند.